Niewypłacalność, o której pisałam w zeszłym tygodniu jest kluczową informacją, gdy dłużnik chce wszcząć postępowanie o ogłoszenie upadłości w sądzie. Co dalej, gdy dłużnik ustali już tę kwestię? Trzeba zbadać dlaczego stan niewypłacalności powstał i czy doprowadził do niego sam zainteresowany. Ważna jest zatem wina dłużnika. Co to oznacza i dlaczego po 24 marca 2020 nie będzie to miało na początku znaczenia?

Jeżeli okoliczności powstania zadłużenia wskazują na to, że sam dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub ją pogłębił, konieczne jest ustalenie jego motywacji w tym działaniu. Prawo Upadłościowe rozróżnia tutaj dwa stany: umyślność i rażące niedbalstwo.

Umyślność

Na gruncie ustawy umyślność to zamiar spowodowania niewypłacalności albo jej pogłębienia. Konsument zatem musi własnym działaniem doprowadzić do bankructwa. Ważne jednak jest, żeby to właśnie umotywowane działanie było przyczyną nadmiernego zadłużenia. Nie liczy się zatem sam fakt dokonania pewnych czynności, które ostatecznie do niewypłacalności nie doprowadziły. Przykładowo, umyślne zaciągnięcie zobowiązań w sytuacji, gdy zamiarem dłużnika nie było bankructwo, nie będzie oznaczało zawinionego wywołania stanu niewypłacalności. Winę umyślną będzie można przypisać dłużnikowi, gdy zaciągnie kilka kredytów, wiedząc, że za chwilę straci źródło dochodu. Jeszcze większą, gdy pozyskane tak środki przekaże na przykład członkom rodziny lub roztrwoni, a następnie złoży wniosek oddłużeniowy.

Rażące niedbalstwo

Z rażącym niedbalstwem mamy do czynienia często w przepisach wielu ustaw, w tym chociażby w kodeksie cywilnym. To kwalifikowana postać tzw. winy nieumyślnej. Polega na niedołożeniu należytej staranności wymaganej w danych okolicznościach. Konieczne jest zatem ustalenie, że      w konkretnym przypadku dłużnik mógł zachować się z należytą starannością. Typowym przykładem rażącego niedbalstwa jest zaciąganie kredytów znacznie przekraczających w chwili ich udzielania możliwości majątkowe i zarobkowe. Tym bardziej rażące, że nie ma perspektywy poprawy zdolności finansowej. Sądy przyjmują bowiem, że dłużnik powinien liczyć się z tym, że w najbliższym czasie nie będzie w stanie spłacić swojego długu. Z drugiej zaś strony, taką nieprzychylną dłużnikowi ocenę uniemożliwiają często błędne informacje, na podstawie których dłużnik podejmował decyzję. Nierzadko spotyka się sytuacje, w których osoba fizyczna zadłuża się, dlatego, że ktoś ją zmusza lub ze względu na chorobę.

Dokonując oceny działania dłużnika w doprowadzeniu do niewypłacalności bierze się pod uwagę wiele elementów: cechy osobowości dłużnika, jego życiorys, doświadczenie życiowe oraz sytuację w obrocie gospodarczym. O tym, jak różne czynniki mają wpływ na weryfikację tych przesłanek może stanowić ich badanie przez pryzmat gorącego teraz tematu kredytów frankowych. Jeden z sądów upadłościowych przyjął, że: “Nie można uznać, za działanie rażąco niedbałe ani tym bardziej umyślne zaciągnięcie kredytu hipotecznego na zakup nieruchomości denominowanego w walucie obcej (np. we franku szwajcarskim) w sytuacji, gdy zarobki są wypłacane w walucie krajowej.” Ocena zachowania konsumenta nie może być prowadzona w oderwaniu od realiów panujących w czasach hossy na rynku kredytów hipotecznych.

Wina dłużnika w 2020 roku

Obecnie, konsekwencją ujawnienia po stronie dłużnika umyślności lub rażącego niedbalstwa w spowodowaniu niewypłacalności jest oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Nowelizacją Prawa Upadłościowego uchylono przepis, który stanowił o tych przesłankach. Co to oznacza? Ustawodawca zrezygnował z badania tych kwestii na tym etapie postępowania. Samo uwzględnienie wniosku o ogłoszenie upadłości wydaje się być pewne już tylko wtedy gdy dłużnik wykaże swoją niewypłacalność. Czy jednak umyślność i rażące niedbalstwo zniknęły w postępowaniu na dobre? Czy po 24 marca 2020 roku ogłoszenie upadłości będzie „czystą formalnością” ?

Obserwuj mój blog dalej. Jeszcze wrócimy do tego tematu.

Emilia Marcinkowska
Podobne artykuły
niewypłacalność dłużnika
upadłość konsumencka w 2020 r.

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *